top of page
Ara

Kamulaştırmasız Fiili El Atma Davaları Rehberi (2026)

  • 27 Haz
  • 3 dakikada okunur

Devlet kamu hizmetlerini sürdürmek için(yol yapmak, elektrik hattı geçirmek, okul, hastane yapmak gibi sebeplerle) özel mülkiyete konu gayrimenkulleri kamulaştırabilmektedir.


Ancak bazen devlet kamulaştırma işlemlerini hiç yapmadan veya eksik bırakarak özel mülkiyete konu gayrimenkule fiili müdahalede bulunabilmektedir. Bu yazıda böyle bir durumla karşılaşan gayrimenkul sahiplerinin başvurabileceği hukuki yolları inceliyoruz.


Devletin mülk sahibine kamulaştırma nedeniyle açtığı bedel tespit ve tescil davası bu yazının konusu değildir. Bu konuyu araştırıyorsanız buraya tıklayın.

Kamulaştırmasız El Atma Nedir?

Kamulaştırmasız el atma, devletin bir gerçek kişiye ve özel hukuk tüzel kişisine ait taşınmazı kamulaştırmaya dair usul ve esasa aykırı biçimde bedel ödemeden işgal etmesidir. (Gölcüklü, Mehmet Ali, Kamulaştırma Davaları, Seçkin Yayınevi, 2025, s.599)


Örneğin; Karayolları'nın araziden yol geçirmesi, TEDAŞ'ın araziye elektrik direği dikmesi veya elektrik nakil hattı geçirmesi, belediyenin arsaya yeşil alan(park yapması), belediyenin arsanın bir kısmını kaldırım veya yol yapması gibi durumlar kamulaştırmasız el atmaya örnektir. Örnekler çoğaltılabilir.


El atma sayılabilmesi için gayrimenkule yapılan müdahalenin kalıcı mahiyette olması ve idarenin gayrimenkulü sahibine iade iradesinin olmaması gerekir. Araziye geçici olarak malzeme koymak, araziyi kullanmaya geçici olarak engel olmak kamulaştırmasız el atma sayılmaz.


Kamulaştırmasız El Atma Durumunda Arazi Sahiplerinin Hakları


Arazi sahipleri Devletten aşağıdaki taleplerde bulunabilir:


  • Gayrimenkulün kamulaştırılmasına razı olarak bedelini talep etme(kamulaştırmasız el atma tazminatı)

  • Ecrimisil (Haksız işgal tazminatı)

  • El atmaya razı gelmeyerek men-i müdahale


Kamulaştırmasız El Atma Tazminatı


Arazi sahibi dava açarak el atılan taşınmazın mülkiyetini idareye bırakmak karşılığında gayrimenkulün bedelinin tazminat olarak ödenmesini isteyebilir. Tazminat olarak ödenecek bedel, taşınmazın dava tarihi itibariyle değeridir.


Taşınmazın değeri mahkeme tarafından atanacak bilirkişiler eliyle tespit edilecektir. Kamulaştırmaya konu olan yerin cins ve niteliğine göre en az üç kişilik bilirkişi kurulunun oluşturulması zorunludur. Mahkeme tarafından keşif yapılarak bilirkişilerce taşınmazın değeri tespit edilir.


El atılan arazinin tarla vasfında olması halinde net gelir metoduna göre değerleme yapılır. Tarım arazisinin dekar başına verim değerleri, yetiştirilen ürünlerin Ticaret Borsalarındaki satış fiyatlarıyla tarım arazisinin yıllık getirisi hesaplanır ardından üretim giderleri düşülerek net gelir bulunur. Net gelir kapitalizasyon faiziyle çarpıldıktan sonra, arazinin konumundan kaynaklanan objektif değer artırıcı unsur varsa(yerleşim yerine veya yola yakınlık, tarlalar için ileride arsa olma ihtimalinin olması) objektif değer artışı uygulanarak kamulaştırma tazminatı hesaplanır.


El atılan arazinin arsa vasfında olması halinde, değerleme emsal taşınmazların satış fiyatları üzerinden kıyaslama yoluyla yapılacaktır.


Taşınmazın vasfına bakılmaksızın, üzerinde bulunan muhdesat(yapı) ve ekonomik değeri olan ağaç,fidan vs. gibi unsurların değeri de tazminata eklenecektir.


Kamulaştırmasız El Atma Tazminatında Faiz


Tazminat olarak hükmedilen gayrimenkulün bedelinin faiz ile ödenmesi talep edilebilir. Dava tarihiyle tescil kararının kesinleştiği tarih arasındaki dönem için yasal faiz, kararın kesinleşmesinden sonraki dönem için amme alacakları için uygulanacak en yüksek faiz talep edilebilecektir.


Kamulaştırmasız El Atmada Zamanaşımı


Kamulaştırmasız el atmadan doğan tazminat davaları mülkiyet hakkından doğduğu için zamanaşımına tabi değildir. Bu davalar her zaman açılabilir.


Kamulaştırmasız El Atma Davalarında Harçlar ve Vekalet Ücreti


Kamulaştırmasız el atma davalarında fiili el atma tarihi çok önemlidir. Vekalet ücreti ve harçlar fiili el atma tarihine göre tayin edilir. Fiili el atma tarihine göre değişen durumları aşağıdaki tabloda inceleyelim:



kamulaştırmasız el atma davalarında vekalet ücreti, harçlar ve dava şartlarını değişen zamana göre inceleyen zaman çizelgesi tablosu


Tabloda görüldüğü gibi, fiili el atma 09.10.1956 öncesi(I. dönem) ve 04.11.1983 sonrasında gerçekleşmişse dava nispi harca tabi olacak ve dava sonunda idare aleyhine nispi vekalet ücretine hükmedilecektir. 09.10.1956- 04.11.1983(II. dönem) arasındaki el atmalarda ise dava maktu harca tabi olup maktu vekalet ücretine hükmedilir. Ayrıca bu dönemdeki el atmalarda, idareye uzlaşma başvurusunda bulunmak dava şartıdır. Bu dava şartı yerine getirilmeden açılan davalar usulden reddedilmektedir.


Kamulaştırmasız El Atmada Ecrimisil


Devletin kamulaştırma yapmadan gayrimenkule el koyması haksız işgal mahiyetindedir. Bu nedenle gayrimenkul sahipleri, idareden haksız işgal tazminatı(ecrimisil) ödenmesini talep edebilir. Ecrimisil, dava tarihinden geriye doğru 5 yıl için istenebilir, 5 yılı aşan kısım için zamanaşımı gündeme gelebilecektir.



Kamulaştırmasız El Atma hk. Sıkça Sorulan Sorular


Kamulaştırmasız el atma davasında görevli ve yetkili mahkeme hangisi?

Bu davalara bakmaya taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkili ve görevlidir.

Hayır, mirasçıların her biri kamulaştırmasız el atma davasını kendi başına veya toplu olarak açabilir.

Koşulları varsa HMK'nın "tarafta iradi değişiklik" hükümleri uygulanabilir. Ancak yanlış hasma dava açılması kaçınılmaz bir yanılgıdan ileri gelmiyorsa davanın reddine karar verilebilir.

Evet, belirsiz alacak davası olarak açılabilir.

Evet, ecrimisil davası da belirsiz alacak davası olarak açılabilir.

Evet, aynı davada hem taşınmazın bedeli hem de son 5 yıllık ecrimisil bedeli istenebilir.




UYARI: Bu makalede yer alan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır, doğruluğu garanti edilmemektedir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.



Yorumlar

bottom of page